PAPUSZA, czyli niezwykła historia wyjątkowej kobiety

PAPUSZA

od 15 listopada w kinie Wisła

reżyseria Joanna Kos-Krauze, Krzysztof Krauze

czas trwania 131'

Papusza - to niezwykła historia, wyjątkowej kobiety Bronisławy Wajs, pierwszej romskiej, cygańskiej - poetki, która spisała i wydała swoje wiersze. To również opowieść o przyjaźni trzech wielkich poetów: Jerzego Ficowskiego, Papuszy i Tuwima. Żyjący przez dwa lata w taborze Dionizego Wajsa, zafascynowany kulturą cygańską początkujący poeta Ficowski, odkrywa jej talent, sam uczy się języka cygańskiego a potem walczy o wydanie jej wierszy. Sukces Papuszy, nie byłby możliwy bez wsparcia i pomocy Juliana Tuwima, który zachwycony talentem Papuszy, doprowadził do publikacji jej wierszy w języku polskim.

Jak powiedział w filmie Julian Tuwim w rozmowie z Ficowskim: „To będzie spisek dwóch poetów, by ocalić trzeciego”…

 Papusza błyskawicznie stała się literacką sensacją. Twórczość Papuszy rozpoczęła się w przełomowym dla polskich Cyganów okresie - w latach odgórnie zarządzonego nakazu osiedlenia. Dlatego głównym motywem twórczości poetki był utracony świat wolności i wędrujących taborów. Kiedy w 1953 r. Ficowski opublikował przełomową pracę „Cyganie polscy”, starszyzna romska oskarżyła Papuszę o zdradę języka i przekazanie romskich tajemnic. Od tamtego momentu zostaje wykluczona z cygańskiej społeczności i zapada na chorobę psychiczną.  W 1986 roku Ficowski napisał: "Miałem szczęście poznać Papuszę, uchodzę za odkrywcę jej talentu”. Ale Papusza - miała nieszczęście poznać mnie. Bo to za moją sprawą, choć przecież wbrew moim intencjom, stała się jej wielka krzywda. Spadły na nią gromy potępienia.

Gdyby nie doszło przed laty do mojej wędrówki w taborze, w którym i ona wędrowała, nie dowiedzielibyśmy się nigdy o leśnej poetce, być może nie powstałyby i z pewnością nie zostałyby pismem utrwalone jej najpiękniejsze wiersze”. 

Papusza nigdy nie miała żalu do Ficowskiego. W  listach nazywała go stale „braciszkiem”, zawsze traktowała jak najlepszego przyjaciela. Pod koniec życia Papusza powiedziała: "Gdybym się nie nauczyła czytać i pisać, ja głupia, byłabym może szczęśliwa". Zmarła 8 lutego 1987 roku.

„Nasz film to oparta na faktach opowieść o tym, jak losy dwóch wielkich poetów splotły się w dramatyczną opowieść o odwadze tworzenia i jej cenie. O cierpieniu, samotności i poświęceniu. O niespełnionej miłości, ale i o chwilach szczęścia”.

                                                                         Joanna Kos-Krauze i Krzysztof Krauze.